Untitled Document

[ΒΕΕ714] Ηθολογία - Βιολογία

  • Μάθημα επιλογής

Διδάσκοντες: Β. Κούτρας

  • Διδακτικές μονάδες: 3
  • ECTS: 5
  • Θεωρία: 3 ώρες/εβδομάδα

Περιγραφή μαθήματος



Διερευνάται η σχέση κληρονομικότητας-περιβάλλοντος και της ανθρώπινης κοινωνικής συμπεριφοράς, συγκρινόμενης με την συμπεριφορά των ζώων, μέσα από την εξελικτική διαδικασία. Μελετώνται συμπεριφορές ζώων που προσφέρονται για σύγκριση με την ανθρώπινη συμπεριφορά μέσω της φυσικής επιλογής.

Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αναμένεται να κατανοήσουν με αντικειμενικότητα τις διαφορετικές απόψεις που έχουν διατυπωθεί σε σχέση με το βιολογικό καθορισμό της ανθρώπινης συμπεριφοράς και τον περιβαλλοντικό - πολιτισμικό καθορισμό και να αναγνωρίσουν ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στον άνθρωπο και τα πρωτεύοντα θηλαστικά που φανερώνουν συγγένεια και κοινή γενετική βάση αλλά ταυτόχρονα και διαφοροποίηση μέσω της εξέλιξης.

Αναλυτικά περιεχόμενα

  • Ορισμός του χαρακτήρα της ηθολογίας (συγκριτικής ψυχολογίας).
  • Ένστικτο και μάθηση - Πρότυπα σταθερής δράσης - Εγχάραξη.
  • Αισθήσεις (αφή, ακουστικά σήματα, οσφρητικά σήματα, όραση).
  • Ερεθίσματα και σήματα (τύπου αντλίας, τύπου σκανδάλης), έμφυτος μηχανισμός αποδέσμευσης.
  • Ιδιοχωρία, η έννοια του προσωπικού ζωτικού χώρου.
  • Μιμητισμός ως φαινόμενο φυσικής αυτοπροστασίας.
  • Κοινωνική οργάνωση (κοινωνικά έντομα, κυρίαρχα και υποτακτικά ζώα). Πλαστικότητα στην κοινωνική οργάνωση των ανώτερων θηλαστικών.
  • Επικοινωνία (πολύπλοκες μορφές επικοινωνίας) Ομαδικό κυνήγι.
  • Μηχανισμοί αποφυγής του υπερπληθυσμού (άριστο μέγεθος πληθυσμού, κανιβαλισμός, μεταναστεύσεις).
  • Μεταναστεύσεις (εποχικές, μόνιμες).
  • Αλτρουισμός (ανιδιοτελής αλτρουισμός, συγγενικός αλτρουισμός).
  • Βρεφοκτονίες και κανιβαλισμός (γεροντοφαγία, σεξουαλικός κανιβαλισμός)
  • Σεξουαλικότητα: Εξέλιξη, αναπαραγωγή και σεξ. Η βιολογία του σεξ, η μάχη των φύλων, επιλογή από το θηλυκό, σεξουαλικός διμορφισμός, πορνική συμπεριφορά, αιμομιξία, πολυγαμία και μονογαμία, ο ανταγωνισμός του σπέρματος, το φαινόμενο Coolidge, ομοιότητες και διαφορές στη σεξουαλικότητα πιθήκων και ανθρώπων.
  • Συναισθήματα (φιλία, θάνατος, μητρική στοργή).
  • Παιχνίδι και κοινωνικότητα.
  • Χρήση εργαλείων.
  • Συμβολική γλώσσα στους πιθήκους.
  • Επιθετικότητα (ειρηνευτικές εκδηλώσεις, η επίδραση των κοινωνικών εμπειριών στην επιθετικότητα).
  • Κοινωνιοβιολογία (κοινωνική συμπεριφορά στη φυσική επιλογή). Η βιολογία της ομορφιάς και του γοήτρου.
  • Νεοτονία

Στόχος του μαθήματος είναι ο προβληματισμός των φοιτητριών και των φοιτητών γύρω από τη δημιουργία της γενετικής ποικιλότητας και των αντιμαχόμενων απόψεων που έχουν εκφραστεί.